تبلیغات
تمدن پرشکوه ایران باستان - واحد پول “تومان” ازکجا آمده است؟
جمعه 13 خرداد 1390

واحد پول “تومان” ازکجا آمده است؟

   نوشته شده توسط: افشین م    نوع مطلب :سکه از ابتدای تاریخ تا کنون ،

واحد پول کشور ایران بر مبنای «دینار» بنا شده.  دینار، واحد قدیمی پول روم و بعد امپراتوری روم شرقی بود و «دیناریوس» خوانده می شد. یک دیناریوس روم شرقی برابر با یک سکه نقره بود که وزنش در مواقع مختلف فرق می کرد…

این واحد پول بعد از فتح اراضی روم شرقی به دست مسلمانان، از طرف اونها به عنوان نام واحد پول انتخاب شد و تبدیل شد به دیناری که امروزه هم در کشورهای عربی از آن استفاده می شود. به همین ترتیب، سلطنت ها و حکومت های ایرانی هم از دینار استفاده می کردند. اما به تدریج، در نتیجه تورم و بی ارزش شدن پول، احتیاج به واحدهای پولی بزرگتر پیش اومد. این واحدها همه بر مبنای دینار بنا شده بودند.

اولین واحد پولی، سکه صد دینار (صنار) بود که توسط سلطان محمود غزنوی ضرب شد و به اسم«محمودی» نامیده می شد. در همان زمان، شاهان سامانی ماورالنهر، سکه های نقره پنجاه دیناری ضرب کردند که «شاهی» نامیده می شد. در حقیقت، یک شاهی، نصف یک محمودی یا به عبارت دیگر، یک محمودی، دو شاهی بود. تا زمانهایی سکه های نقره مورد استفاده، شاهی و محمودی بودند. واحدهای دیگری مثل «قران» (هزار دینار) و تومان (۱۰۰۰۰) دینار، فقط واحد محاسبه بودند و عملا” هیچ سکه ای به نام قران یا تومان ضرب نمی شد (کلمه تومان از لفظ مغولی تومان به معنی ده هزار است. نمونه اش رو در منصب «تومان باشی» می شود دید: فرمانده ده هزار نفر).

در دوره صفوی، شاه عباس شروع به ضرب یک سکه کرد به ارزش ۲۰۰ دینار یا دو محمودی. این سکه به «عباسی» معروف شد و بسیار مورد استفاده قرار گرفت. در همین زمان، به علت رابطه پرتغال با ایران، سکه های پرتغالی در ایران رایج شد این سکه ها «رئال» نام داشتند ( که هنوز هم واحد پول بعضی از مستعمرات سابق پرتغال، مثل برزیل است). این واحد پول، بر مبنای وزنش، مطابق ۱۱۷۵ دینار گرفته شد و در ایران به این اندازه خریده می شد.

سکه رئال پرتغال در ایران به عنوان ریال رواج پیدا کرد به این ترتیب دولت ایران دست به ضرب سکه های ریال زد که برای مبالغ بالا بکار می رفت. در اواخر قرن هجدهم میلادی، نادرشاه افشار هم یک نوع سکه به ارزش ۵۰۰ دینار ضرب کرد که به اسم خودش «نادری» خوانده می شد، اما خیلی زود در فرهنگ عام به جای لفظ نادری، استفاده از لفظ «ده شاهی» (شاهی= پنجاه دینار: ۵۰۰ دینار= ده شاهی) رواج پیدا کرد.

در طول سلطنت قاجار، سکه های مورد استفاده در ایران، شاهی، صنار، عباسی، و ده شاهی بودند، و در اواخر دوره قاجار، سکه های هزار دیناری و دوهزار دیناری هم ضرب شدند (یک قرانی و «دوزاری»). در ابتدای سلطنت پهلوی برای یکدست شدن واحد پول ایران، سکه های ریال بجای ۱۱۷۵ دینار به مبلغ ۱۰۰۰ دینار ( مطابق قران) کاهش داده شدند و واحد پول «ریال» نام گرفت. در همان دوران پهلوی هم بعد از تورمهای اقتصادی مختلف و رواج پول کاغذی، اسکناس های پنج ریالی و ده ریالی (یک تومانی) چاپ شدند.

تومان به عنوان واژه‌ای که امروز کاربردی بیشتر از ریال، واحد پول رسمی دارد، از واژه ترکی به معنای ده‌هزار وارد زبان فارسی شده است. تومان تا پیش از ۱۳۱۰ واحد پولی معادل با ۱۰۰۰۰ دینار بوده است. پیش از آن ،‌حدفاصل سال‌های ۱۷۹۸ تا ۱۸۲۵ میلادی تومان واحدی معادل ۸ ریال بوده‌ است ، که هر ریال خود معادل ۱۲۵۰ دینار می‌بوده. در این دوران یک قران واحدی برابر ۱۰۰۰ دینار یا یک دهم تومان بود. اما پس از سال‌ ۱۹۳۲ میلادی، ۱۳۱۰ هجری شمسی هر تومان با ۱۰ ریال معادل شد و از آن پس *تومان* ، عملا واحد پول غیر رسمی در زندگی روزمره ایرانیان شد.



اما فراموش نکنیم واحد پول ایران باستان " داریک " بوده است.

ایرانی باشیم





saleh
دوشنبه 25 اردیبهشت 1391 04:14 ب.ظ
میبینی تورو خدا اوضاع به کجا رسید اول انقدر از عربا بد گفتید انقدر به اعراب خوزستان توهین کردید حالا هم نوبت ترکا شده فردا هم حتما کردا و لرا و .............. می شه
سکوت بارون
جمعه 15 اردیبهشت 1391 01:42 ب.ظ
درود ایرانی امیدوارم خوب باشی و سربلنئ مثل البرز وباشکوه مثل تخت جمشید و حیرت آور مثل بیستون وجاودانه مثل خلیج فارس من با نهایت افتخار لینکت میکنم اگه دوست داشتی و لایق دونستی لینکم کن
با عرض والاترین سپاس ها میترا
امیر
دوشنبه 21 فروردین 1391 10:24 ب.ظ
سلام.
بالاخره تومان مغولی یا ترکی است؟
و منبعتان هم معرفی کنید.
ممنونم از سایت خوب شما
شكیبا
چهارشنبه 16 فروردین 1391 08:35 ب.ظ
salam...jaleb bud postet...upam..biya
سروش
شنبه 12 فروردین 1391 06:12 ب.ظ
با سلام نوروز بر شما ایرانی مبارک.
وبلاگ بسیار خوبی داری
به وبلاگ ما هم سر بزن خوشحال میشم.
منو خواستی با:اگه ایرانی هستی بیا تو لینک کن
به منم بگو بلینکمت
قره داغلی
دوشنبه 24 بهمن 1390 11:14 ق.ظ
سلام

منظورتون رو از جمله پایین نفهمیدم
اما فراموش نکنیم واحد پول ایران باستان " داریک " بوده است.ایرانی باشیم.

یعنی بیش از سی میلیون تركی كه تو ایران زندگی می كنند ایرانی نیستند و یا اینكه اصلا اونا رو آدم حساب نمی كنید!؟
پاسخ افشین م : دوست گرامی
کجای این نوشتار توهین به هموطنان ترک زبان ما بود؟؟
چرا همه چیز را با هم قاطی میکنید؟؟
شاید شما ترک زبانان با ما مشکل داشته باشید
اما ما شماها را هموطن ایرانی دونسته و دوستتون داریم
ضمنا داریک واحد پول هخامنشیان بود و هیج ربطی به ترک و پارس نداره
تعصب بیجا به خرج ندید دنبال مسائل مهم تر باشید
شاد باشید
محسن
پنجشنبه 5 آبان 1390 12:09 ب.ظ
درود بر شما
تارنگار نیکویی دارید
اگر با تبادل پیوند موافق بودید منو با نام ایران باستان پیوند کنید سپس به من خبر دهید تا شما را نیز پیوند کنم
بدرود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر